Een miljard jaar voor je neus
De kale rotsen langs de weg naar Jøssingfjord hebben een verleden diep onder de grond. Meer dan een miljard jaar geleden lag dit gebied zo'n twintig kilometer diep in de aardkorst, onder een machtig gebergte. Gesmolten gesteente koelde er langzaam af. Het gebergte erboven is sindsdien afgesleten, waardoor de gesteenten uit de diepte nu aan het oppervlak liggen.
Een daarvan is anorthosiet. Dat gesteente komt ook voor in de lichte gebieden op de maan. Hier kun je het van dichtbij bekijken, in een landschap dat verder is gevormd door ijs en water. Naast zo'n rotswand wordt die enorme tijdschaal iets tastbaarder.
Magma UNESCO Global Geopark verbindt geologie met cultuurgeschiedenis. Jøssingfjord is een goed beginpunt: hetzelfde gesteente bood hier beschutting aan huizen én grondstoffen voor de industrie.
Een rots als dak
Een rood en een blauw huis staan tegen de rotswand onder Helleren. De rots steekt zo ver over dat de huizen er beschut staan. Dat verklaart hun plek: tussen al dat steen vonden mensen ruimte om te wonen.
Het rode huis werd rond 1840 gebouwd. Volgens Dalane Folkemuseum dateert het blauwe waarschijnlijk uit de achttiende eeuw, mogelijk is het nog ouder. Halverwege de negentiende eeuw stond er een derde huis onder de rots; dat is later verplaatst. Door de deuren en ramen krijgt het grote verhaal van het landschap een menselijke maat.
Loop rustig rond en bekijk de huizen van buiten. Om de kwetsbare gebouwen te beschermen, mag je niet naar binnen. Vuur is hier in iedere vorm verboden. Neem je afval weer mee.
Van gesteente naar werk
Jøssingfjord Vitenmuseum staat op het historische industrieterrein van Titania. Het verhaal loopt hier van mineralen naar mijnbouw, technologie en het dagelijks werk. Na een bezoek kijk je anders naar de kale bergen onderweg: dit landschap was ook een bron van inkomsten.
De waterkrachtcentrale Nedre Helleren uit 1908 maakt deel uit van het museum. Samen met de tentoonstellingen laat die zien hoe natuurkrachten en de industrie aan de fjord verbonden raakten. Het museum wil daarbij vooral ook de nieuwsgierigheid van kinderen en jongeren naar wetenschap en techniek prikkelen.
Plan tijd voor het museum als het open is. Kafé Dråben volgt de openingstijden van het museum en is ook zonder museumticket te bezoeken. Helleren ligt vlakbij, zodat je de huizen en het museum vanaf dezelfde parkeerplaats kunt bekijken.
Brufjellhålene: een aparte, zware wandeling
Bij Brufjellhålene, op de foto bovenaan, zie je het werk van de zee. De afgeronde holtes liggen in de rotswand boven het water. Volgens Magma ontstonden ze doordat golven lange tijd op dezelfde plek inwerkten. Door verdere landopheffing kwamen de holtes vervolgens hoger te liggen.
De afdaling naar de holtes heeft moeilijkheidsgraad zwart en bevat zeer steile klimpassages met aangebrachte handgrepen. Vanaf de richel kun je rechtstreeks in open zee vallen; zo'n val kan levensgevaarlijk zijn. Magma raadt de afdaling af voor kinderen onder tien jaar, bij regen en in het winterhalfjaar. Neem geen hond mee naar beneden.
Beschouw dit als een afzonderlijke tocht voor ervaren wandelaars. Lees de actuele route- en seizoensinformatie voordat je een besluit neemt. Voor een bezoek aan Helleren en het Vitenmuseum hoef je deze afdaling niet te maken.
Je dag in Jøssingfjord plannen
Gebruik Jøssingfjord Vitenmuseum als bestemming op de kaart. Vanaf Egenes is de geschatte route ongeveer 36 kilometer en veertig minuten enkele reis, zonder stops of eventuele files. Het museum noemt een wandeling van minder dan vijf minuten vanaf de parkeerplaats naar Helleren. Neem vooraf contact op met het museum als je een toegang zonder trappen nodig hebt.
Controleer de openingstijden voordat je vertrekt. Weer en verkeer kunnen je plannen beïnvloeden; de huizen bekijk je buiten. Museumtickets koop je apart.
Je plek aan het Selurameer blijft van jou
Trek een vakantiedag uit voor Jøssingfjord. Heb je bij Egenes Camping een kampeerplaats gereserveerd, dan houd je die tijdens je hele geboekte verblijf. Neem de camper gerust mee op dagtrip: je plaats wacht wanneer je terugkomt.
Feiten voor het laatst gecontroleerd: